اطلاعاتی در مورد ضد یخ

 

1

مواد تشکیل دهنده‌ی ضدیخ

بخشی از گرمای اضافی تولید شده در موتور باید توسط سیال خنک کننده خارج شود تا دمای کاری موتور در حدود مشخصی باقی بماند و از صدمات جدی به موتور جلوگیری شود. ضد یخ ماده‌ای است که برای اصلاح مشخصات آب (به عنوان سیال اصلی خنک کننده) استفاده می‌شود. سیستم خنک کننده‌ی خودرو نقش مهمی در انتقال گرمای اضافی تولید شده در موتور دارد و سیال خنک کننده وظیفه‌ی خطیری در سلامت موتور ایفا می‌کند. بنابراین شناخت ضد یخ مناسب، تعویض به موقع آن و توجه به نکاتی در این خصوص ضروری به نظر می‌رسد.

مواد تشکیل دهنده‌ی ضد یخ شامل اتیلن گلیکول و افزودنی‌های مناسب جهت جلوگیری از خوردگی و کف کنندگی می‌باشد.

اتیلن گلیکول پس از سال‌ها آزمایش و استفاده از الکل‌ها، مواد نفتی و ترکیبات دیگر، به عنوان بهترین انتخاب جهت کاربرد در سیستم‌های خنک کننده‌ی ماشین آلات شناسایی و معرفی شد و در حال حاضر بیشترین کاربرد را در این زمینه داشته و در حجم‌های بالا توسط شرکت‌های شیمیایی تولید و عرضه می‌شود. اما نکته‌ای که در مورد این ماده وجود دارد، خورندگی بالای آن می‌باشد به طوری که در تهیه ضد یخ نسبت به افزودن مقدار کافی از مواد ضد خوردگی مناسب اقدام می‌شود. با توجه به نیازهای سازندگان خودرو و با در نظر گرفتن مسائل زیست محیطی، ساخت مواد بازدارنده‌ی خوردگی از چالش‌های سازندگان مواد افزودنی می‌باشد، به طوری که تا به حال چند نسل از این مواد وارد بازار شده و سپس به دلایلی منسوخ شده‌اند.

اتیلن گلیکول به لحاظ شیمیایی ماده‌ای سمی و بی رنگ بوده و سازنده ضد یخ می‌بایست نسبت به افزودن رنگ مناسب به منظور شناسایی و جلوگیری از مصرف تصادفی به جای آب اقدام نماید. همچنین این ماده اثر مخرب بر روی رنگ خودرو دارد و به این علت، تمیز دادن آن از مایعات دیگر اهمیت دارد. رنگ ضد یخ نشان دهنده‌ی ویژگی‌های شیمیایی ضد یخ و مبین کیفیت آن نبوده و سازندگان می‌توانند از رنگ‌های مختلف در تهیه آن استفاده کنند ولی رنگ‌های آبی و فسفری متداول‌تر است.

 

2

3

 

Picture1

امروزه طراحان و سازندگان خودرو، در پی استفاده از مواد و آلیاژهای سبک‌تر در ساخت موتور و متعلقات آن هستند و سازندگان مواد افزودنی می‌بایست سازگاری با مواد به کار رفته در موتورهای جدید را سرلوحه‌ی کار خود قرار دهند. از طرفی ملاحظات زیست محیطی نیز باید در ساخت و کاربرد این مواد در نظر گرفته شود. تکنولوژی قدیمی‌تر، شامل ساخت مواد بازدارنده خوردگی معدنی (شامل نیترات، بورات و فسفات) می‌شد اما امروزه مواد آلی با توجه به سازگاری بالاتر نسبت به آلیاژهای به کار رفته در موتور (آهن و استیل کمتر و آلومینیوم بیشتر)، عمر بالاتر، ساز و کار مناسب‌تر و پایداری شیمیایی بهتر، بیشتر مورد استفاده قرار گرفته و شرکت‌های سازنده‌ی پیشرو، از این مواد در ساخت ضد یخ استفاده می‌کنند. مواد آلی همچنین از نظر ملاحظات زیست محیطی مناسب‌تر می‌باشند.

در تصاویر زیر مقایسه‌ای بین محافظت از فلزات در مواد بازدارنده‌ی آلی و معدنی دیده می‌شود. تصویر سمت راست میزان محافظت ضد یخ پایه معدنی و تصویر سمت چپ میزان محافظت ضد یخ پایه آلی را نشان می‌دهد.

 

6

تصویر واتر پمپ سمت راست: میزان محافظت مواد بازدارنده‌ی آلی

تصویر واتر پمپ سمت چپ: میزان محافظت مواد بازدارنده‌ی معدنی

 

7

میله‌ی سمت چپ: خوردگی کمتر به دلیل مواد بازدارنده‌ی آلی

 

ویژگی‌های آب مورد اختلاط با ضد یخ

آب مورد اختلاط با ضد یخ باید دارای سختی در حدود 100ppm باشد. سختی بیش از اندازه آب می‌تواند موجب ایجاد رسوب در مخلوط ضد یخ شود. آب آشامیدنی مناسب اصولا باید دارای سختی قابل قبول باشد، لذا استفاده از آب آشامیدنی مناسب در تهیه مخلوط خنک کننده بلامانع است. تغییرات نقطه انجماد و نقطه جوش مخلوط آب و ضد یخ در جدول ذیل دیده می‌شود. استفاده از مخلوط 50 درصدی آب و ضد یخ می‌تواند نقطه انجماد را تا 37- درجه سانتی گراد پایین آورد و برای هر چهار فصل محافظت کافی را در مقابل یخ زدگی، جوش آوردن و  زنگ زدگی ایجاد می‌کند.

نقطه انجماد نقطه جوش درصد حجمی اتیلن گلایکول
24- 106 40
37- 108 50
52- 111 60
64- 114 70

 

بازبینی و تعویض ضد یخ

سطح سیال خنک کننده هر۱۰۰۰ کیلومتر باید بازدید شود. زمان تعویض سیال خنک کننده با پایه‌ی معدنی در شرایط عادی معمولاً سالانه و یا پس از طی مسافت 2۰۰۰۰ کیلومتر است، اما زمان‌های تعویض سیال در شرایط سخت رانندگی و بسته به شرایط، تعیین می‌شود.در مورد ضد یخ‌های پایه‌ی آلی تعویض پس از سه سال صورت می‌گیرد.

نکات ایمنی در رابطه با ضد یخ

  • ضد یخ ماده سمی است و خوردن تصادفی آن موجب مسمومیت شدید و مرگ می‌شود.
  • تماس طولانی مدت با آن می‌تواند موجب حساسیت پوستی و خارش و ورم پوست شود.
  • مایع خنک کننده موتور، رنگ خودرو را خراب می‌کند. اگر سطوح رنگ کاری شده به مایع خنک کننده آغشته شود، باید سریعا با آب شسته شود.
  • نباید مایع ضد یخ را در ظرف سرباز در محوطه رها کرد.
  • اختلاط دو نوع مختلف از ضد یخ، (حتی اگر رنگ آن‌ها یکسان باشد) توصیه نمی‌گردد. در این حالت ممکن است افزودنی‌ها با هم ناسازگار بوده و اثر ضد خوردگی یکدیگر را خنثی کنند و یا با هم تشکیل رسوب دهند.

9